Net als bij ieder product bevinden zich ook bij geneesmiddelen verschillende distributieschakels tussen de producent en de consument (patiënt). Meestal kopen groothandels de producten in bij de fabrikant en distribueren zij die vervolgens, bijvoorbeeld naar apotheken en apotheekhoudende huisartsen of naar ziekenhuizen en verpleeginstellingen.

Voor een optimale toegankelijkheid van geneesmiddelen is het belangrijk dat medicijnen via verschillende distributiekanalen worden verstrekt. Zo kan de patiënt kiezen voor een distributievorm die het best bij zijn of haar situatie past. Moderne vormen van geneesmiddelendistributie scheppen nieuwe mogelijkheden die meerwaarde bieden aan patiënten, zorgverleners en bedrijven. Daarbij moet altijd voorop staan dat de kwaliteit van de geneesmiddelen gewaarborgd blijft tot op het moment dat zij de patiënt bereiken. Daarnaast moeten geneesmiddelen tijdig beschikbaar zijn en moeten de inspanningen en de kosten voor de patiënt zo beperkt mogelijk blijven.

Vormen van distributie
Naast de traditionele wijzen van distributie verloopt de verspreiding van geneesmiddelen steeds vaker via andere kanalen. Voorbeelden zijn geïntegreerde thuisservice, poliklinische apotheken en apotheken die binnen een gezondheidscentrum samenwerken met huisartsen. Daarnaast zijn de internetapotheken in opkomst. Al deze relatief nieuwe vormen van distributie zijn gericht op het creëren van toegevoegde waarde voor de patiënt.

Geïntegreerde thuisservice maakt medische, farmaceutische en verpleegkundige zorg tot één geheel. Door afspraken tussen zorgverleners en geneesmiddelenfabrikanten kunnen patiënten thuis een compleet zorgpakket geleverd krijgen, dus inclusief medicijnen en - waar nodig - verpleegkundigen die ze kunnen toedienen. Meer informatie hierover staat in Nefarma’s visiedocument Geïntegreerde thuisservice.

Poliklinische apotheken zijn gekoppeld aan een gespecialiseerde polikliniek. Een patiënt met een bepaalde aandoening beschikt zo over alle noodzakelijke medicijnen plus de specialistische kennis.

Samenwerking tussen huisartsen en apotheken in een gezondheidscentrum heeft als voordeel dat de begeleiding van de patiënt door kortere communicatielijnen kan worden verbeterd.

De internet-apotheek is een apotheek waar gebruikers online medicatie kunnen bestellen. Dit kan een reguliere openbare apotheek zijn met een online bestelmogelijkheid, maar ook een apotheek die alleen online opereert en geen ‘fysieke’ vestiging heeft. Juist bij deze vorm van distributie zijn kwaliteit, strikte controle en goede begeleiding van de patiënt cruciaal. Gebleken is dat veel geneesmiddelen die via internet worden verspreid vervalst zijn en dat levert grote risico’s op voor de volksgezondheid (zie ook Nefarma’s visiedocument Vervalste geneesmiddelen).

Regels rond distributie
In de Geneesmiddelenwet wordt verwezen naar de beginselen van Good Distribution Practices (GDP). Dat zijn regels waaraan men zich bij de distributie van geneesmiddelen moet houden. Daarmee wordt de kwaliteit van het product gewaarborgd, ook tijdens de opslag en de distributie. Distributeurs van medische producten moeten garanderen dat de correcte opslagvoorwaarden voortdurend zijn nageleefd, ook tijdens het transport. Zij moeten er ook voor zorgen dat de producten binnen gepaste tijd op de juiste plaats worden geleverd. Eventuele fouten moeten worden gemeld aan de producent.

Welke rol vervult …

…de fabrikant
Fabrikanten produceren geneesmiddelen en maken afspraken met partijen in de distributiekolom om de toegankelijkheid van hun producten te optimaliseren.

…de groothandel
De groothandelaar vervult de functie van tussenstation. Hij bemiddelt tussen de mogelijkheden die de fabrikant heeft om te verkopen en de mogelijkheden die de afnemer heeft om te kopen.

…de apotheker
De keuze van een (recept)geneesmiddel is een zaak tussen arts en patiënt. Vervolgens is het de taak van de apotheker om de patiënt te voorzien van het voorgeschreven geneesmiddel.

…de patiënt
Patiënten krijgen steeds meer eigen verantwoordelijkheid. Keuzevrijheid staat centraal in het huidige marktmodel; het is dan ook aan de patiënt zelf om te kiezen uit de verschillende distributiemogelijkheden die hem of haar ter beschikking staan.