Bijwerkingen

Bij geneesmiddelengebruik valt soms niet te voorkomen dat naast de hoofdwerking ook bepaalde neveneffecten kunnen optreden. Vrijwel altijd zijn die onbedoeld, vaak daarnaast ook ongewenst. Soms kunnen deze bijwerkingen ernstige gevolgen hebben. Om daar meer inzicht in te krijgen, wordt veel onderzoek verricht. Niet alleen voor de introductie, maar ook nadát ze al op de markt zijn gebracht. Een belangrijke rol in het vaststellen van een eventuele bijwerking hebben, naast farmaceutische bedrijven, artsen en apothekers, de patiënten zelf. In Nederland is het Lareb opgericht om alle meldingen van bijwerkingen te registreren.

In dit dossier gaan vier personen vanuit hun eigen perspectief in op dit fenomeen. Ten eerste is dat algemeen directeur Kees van Grootheest van het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb. Ook aan het woord komen directeur Stefanie van Vliet van de Parkinsonvereniging en manager pharmacovigilance Nederland bij MSD, Mischa Blom. Patrick Bindels ten slotte is huisarts en hoofd van de afdeling huisartsengeneeskunde aan het ErasmusMC Rotterdam.

Ziekenhuizen melden bijwerkingen vaker

Het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb kreeg in 2009 ruim negenduizend meldingen van bijwerkingen bij het gebruik van geneesmiddelen in ziekenhuizen binnen. Dit is een stijging van zeventig procent ten opzichte van 2007.

Onwetendheid bij artsen en patiënten

In februari besteedde het Tros-televisieprogramma Radar aandacht aan bijwerkingen van antidepressiva. Op een oproep bijwerkingen te melden, vulden ruim elfduizend mensen de online enquête in. Hoewel de enquête niet representatief is, geven de resultaten volgens het programma wel inzichten in de bijwerkingen die mensen ervaren bij het gebruik van antidepressiva.

Kees van Grootheest

“Onze rol staat beschreven in de Geneesmiddelenwet: verzamelen en analyseren van gemelde bijwerkingen en informeren van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. Het CBG beslist wat er aan de hand van deze informatie gebeurt.”

Patrick Bindels

“Binnen de geneeskunde schrijven we medicatie voor om klachten te verminderen of te genezen. De werking van een geneesmiddel is de insteek, niet de eventuele bijwerkingen.”

Stefanie van Vliet

“De patiënt moet zelf de afweging kunnen maken tussen het nut van een geneesmiddel ten opzichte van de bijwerkingen. Ik hoop daarom dat partijen meer gaan samenwerken en geen argwaan meer hebben ten opzichte van elkaar. Daar hebben we allemaal belang bij.”

Mischa Blom

“De meeste bijwerkingen ontdekken we in de klinische ontwikkelingsfase, als we de werkzaamheid en veiligheid van een geneesmiddel testen. Dan bestuderen we circa vijfduizend patiënten met een bepaalde aandoening.”