Nefarma heeft met het oog op de komende Tweede Kamerverkiezingen een verkiezingsdocument opgesteld met daarin vijf adviezen voor verbetering van de gezondheidszorg in de periode 2010-2014.
Het nieuwe kabinet moet verder werken aan een toekomstbestendige, betaalbare gezondheidszorg voor de huidige en komende generatie. Dat vergt een mix van durf, standvastigheid en pragmatisme waarbij kwaliteit, verantwoorde keuzes en doelmatigheid in evenwicht met elkaar moeten zijn. Nefarma brengt de volgende punten graag onder de aandacht.
1. Voortzetting van gereguleerde marktwerking met maximale helderheid
Vertaling naar concreet beleid:
- Verminder het aantal (beleids)regels dat instanties namens de overheid uitbrengen.
- Verminder het aantal instanties dat zich bezighoudt met regelgeving.
- Geef veldpartijen de ruimte en toets achteraf.
- Onderschrijf alleen regelgeving die nodig is om werkelijke ontsporingen tegen te gaan.
- Zorg voor een gelijk speelveld, met voor alle veldpartijen in de zorg dezelfde rechten en plichten op het vlak van transparantie, belangenverstrengeling en informatievoorziening.
Toelichting
Het gaat niet om de tegenstelling wel of geen marktwerking in de gezondheidszorg. Dat is een versimpeling van de werkelijkheid, want er is geen sprake van een normale markt. Van belang is verhoging van kwaliteit door competitie op kwaliteit, door elementen van marktwerking.
Geef partijen als verzekeraars, ziekenhuizen en farmaceutische bedrijven de ruimte om de zorg zo in te richten dat die voldoet aan de wensen van de patiënten. Daartoe moeten die partijen de mogelijkheid hebben de patiënten goed te informeren.
Dat betekent ook dat de overheid afstand moet doen van te strakke, gedetailleerde regelgeving. Bepaal de kaders, stel grenzen, bestrijd uitwassen, maar draag de verantwoordelijkheid voor de dagelijkse invulling daadwerkelijk over.
2. Realiseer grote kostenbesparingen binnen en buiten de zorg door inzet van nieuwe, innovatieve geneesmiddelen
Vertaling naar concreet beleid:
- Laat naast de therapeutische waarde ook de economische en maatschappelijke meerwaarde een belangrijk beoordelingscriterium zijn voor vergoeding van nieuwe (genees)middelen.
- Bevorder de toepassing van behandelrichtlijnen, waarbij consequent het resultaat van de behandeling wordt gevolgd en niet alleen het voorschrijfbeleid. Bevorder dat richtlijnen actueel zijn en gebaseerd op alle beschikbare wetenschappelijke inzichten.
- Kies voor het breed inzetten van een beperkt aantal richtlijnen in plaats van het invoeren van zoveel mogelijk richtlijnen.
- Bekijk kosten en opbrengsten in relatie tot elkaar, over de schotten in de financiering heen.
- Realiseer één financieringswijze voor geneesmiddelen in de eerste en tweede lijn.
Toelichting
Het is een misverstand dat doelmatigheid gelijk staat aan het kiezen voor goedkope oplossingen. De opbrengstenkant van geneesmiddelen is vaak onderbelicht. Nieuwe, innovatieve middelen leiden vaak tot grote kostenbesparingen later of elders, zelfs buiten de zorg. Het is kortzichtig om alleen te kijken naar de initieel hogere kosten. Nieuwe toepassingen zorgen ervoor dat operaties worden voorkomen en chronische patiënten volwaardig kunnen blijven deelnemen aan samenleving en arbeidsproces. Ook kunnen ouderen langer zelfstandig blijven wonen.
Beter op de persoon en de situatie toegesneden medicatie gaat onnodig geneesmiddelgebruik tegen.
Behandelrichtlijnen vormen de basis voor het voorschrijven en monitoren van het geneesmiddelgebruik. Schotten in de financiering – zowel binnen als tussen departementen – verhinderen in veel gevallen het samengaan van doelmatigheid en kwaliteitsverbeteringen. Het wegwerken hiervan verdient de hoogste prioriteit en kan veel opleveren.
3. Vasthouden aan wettelijke termijnen biedt direct meeropbrengst
Vertaling naar concreet beleid:
- Instellingen die beslissen over toelating en vergoeding van nieuwe geneesmiddelen moeten hun beoordeling binnen de wettelijke termijnen afronden. Patiënten mogen niet de dupe worden van trage besluitvormingsprocessen.
- Geef instanties de ruimte om in samenspraak met externe betrokkenen te zoeken naar (financiële) mogelijkheden om aan de opdracht te voldoen.
Toelichting
Mogelijkheden tot verbetering van zorg en introductie van nieuwe behandeltherapieën worden ernstig vertraagd doordat (vaak door de overheid ingestelde) instanties zich niet houden aan in de wet vastgelegde termijnen. Dit betreft de goedkeuring van protocollen voor klinisch onderzoek (medisch-ethische toetsing), de toelating van nieuwe geneesmiddelen (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) en de besluitvorming over vergoedingen (College voor Zorgverzekeringen). Bij al die onderwerpen is sprake van grote, maandenlange vertragingen. Al die tijd blijven patiënten verstoken van nieuwe behandelmogelijkheden en medicatie.
Het wegwerken van achterstanden moet prioriteit krijgen, waarbij ook alternatieve (publiek-private) financiering mogelijk moet zijn.
4. Continue verbetering van zorg vereist een goed innovatieklimaat
Vertaling naar concreet beleid:
- Zorg voor structurele financiële middelen ter bevordering van innovatie.
- Leg de financiering van het Top Instituut Pharma in een meerjarenprogramma vast.
- Stimuleer publiek-private samenwerkingen.
- Schaf dubbele toetsing en overbodige procedures en regels af.
- Houd meer rekening met de wijze van besluitvorming bij internationale ondernemingen en behoud daarmee kennis en werkgelegenheid voor Nederland.
Toelichting
De zorg profiteert er direct van als onderzoek in Nederland plaatsvindt en niet elders in de wereld. Patiënten zijn dan in een vroeg stadium betrokken bij toekomstige potentiële verbeteringen. Ook universiteiten en andere wetenschappelijke centra hebben er baat bij. De wetenschappelijke en economische spin off is enorm.
Versterking van de innovatie is belangrijk. Een goed voorbeeld is het Top Instituut Pharma, waarbij publiek-private samenwerking centraal staat. Dit initiatief moet met volle kracht blijvend worden ondersteund.
De aantrekkelijkheid van Nederland als onderzoeksland moet worden hersteld door het afschaffen van ingewikkelde en onnodig lang durende goedkeuringsprocedures door dubbele toetsing. Goedkeuring van onderzoeksvoorstellen kost gemiddeld geen twee maanden (de Europese norm), maar acht maanden!
Verder is van belang dat er meer gevoel komt voor de internationale positie van farmaceutische bedrijven in Nederland. De hoofdkantoren van de internationaal opererende farmaceutische bedrijven vergelijken het onderzoeksklimaat in Nederland met dat elders in de wereld en nemen vervolgens een besluit waar het onderzoek zal plaatsvinden.
5. In de komende kabinetsperiode is behoefte aan een consistent beleid.
Vertaling naar concreet beleid:
- Behoud het langetermijnbeleid dat door de afgelopen kabinetten is ingezet met daarin meer ruimte voor partijen om met elkaar afspraken te maken over de inrichting van de zorg.
- Neem een fundamentele beslissing over de randvoorwaarden voor bekostiging, zoals de samenstelling van het basispakket en het bijbetalen van patiënten voor bepaalde vormen van zorg.
- Borg het recht van patiënten op aanspraak op (medicamenteuze) zorg.
Toelichting
In de afgelopen jaren zijn verantwoordelijkheden in de zorg opnieuw gedefinieerd en zijn fundamentele wijzigingen in het verzekeringsstelsel doorgevoerd. Voor de komende kabinetsperiode heeft de zorgsector behoefte aan een beleid in kleine vervolgstappen. Wel zal er over de samenstelling en de bekostiging van het basispakket een fundamenteel besluit moeten worden genomen.